Lái mô tô nhập môn

Với nhiều người mô tô là một thú vui, là một đam mê cháy bỏng. Khi cầm lái chiếc mô tô con cưng có người còn đạt đến trình độ “nhân mã như nhất” (người-xe hợp nhất) vì biết rõ về khả năng tăng tốc, độ bám đường, độ cân bằng, sự ăn lái,… thậm chí mặc định sẵn trong đầu cách xử lý trong tình huống nguy hiểm bất ngờ. Thế vẫn còn chưa đủ, điều khiển mô tô không phải là một trò chơi đơn giản để chúng ta có thể xem nhẹ.

Trong điều kiện giao thông quá tải hiện nay, tai nạn luôn rình rập từ những tay lái mới vào nghề đến cả các tài đã nhiều năm kinh nghiệm cũng không thoát. Chính vì vậy trước khi sử dụng chiếc xe máy bạn nên tham khảo những bài học cơ bản sau.

Một số bài học, kinh nghiệm cơ bản nhất để lái mô tô từ câu lạc mô tô Hà Nội:

Bài 1: Vị trí lái xe trên đường

1/ Trên đường thẳng và không có đường cắt ngang:

Những người lái Mô tô chúng ta có tốc độ vượt và tốc độ di chuyển trung bình cao, nên theo kinh nghiệm chúng ta nên đi ở lề bên trái của làn đường, vì:

- Ở lề̀ trái, chúng ta luôn sẵn sàng quan sát làn đường ngược chiều, và sẵn sàng để vượt trái các phương tiện khác một cách an toàn nhất! Ngược lại, nếu chạy quá sát lề phải sẽ dẫn đến tình huống có thể không quan sát được xe ngược chiều xin vượt, nếu xe cùng chiều mình nhường đường thì sẽ có xu hướng ép mình xuống… ruộng!
- Ở lề̀ trái, chúng ta tránh được các phương tiện di chuyển chậm và hay có xu hướng đổi hướng bất thình lình như xe đạp, xe máy. Bạn sẽ có nhiều thời gian và không gian hơn để xử lý khi bất cứ một phương tiện nào phía trước rẽ vào lề̀.

Tuy nhiên, vì tình hình giao thông của Việt Nam phức tạp, chúng ta nên cần dựa vào bản năng để điều chỉnh tốc

độ cho phù hợp với vị trí trên làn đường mà chúng ta chạy. Chạy rõ chậm ở bên lề trái sẽ bị ôto dí đít, còn chạy rõ nhanh bên lề phải lại tiềm tàng rất nhiều nguy cơ va chạm với xe đạp, xe máy do họ có thể bất thình lình rẽ mà không xi nhan.

Ở các đoạn đường thẳng, nhưng có dốc đi lên rồi đi xuống, bạn sẽ không thể̉ quan sát xa về phía phần đường sau cái dố́c đó. Do vậy, bạn nên di chuyển từ sát lề̀ trái về giữa làn đường của mình, tránh tình trạng có 1 thằng điên ở làn ngược chiều vượt trái khi lên dố́c ở phía kia. Nếu bạn đi quá sát lề trái, bạn có thể rơi vào đúng đường vượt của xe ngược chiề̀u khi đang lên dố́c, mà thời điểm bạn quan sát được điều đó thường là đã quá muộn để xử lý! Nói đúng ra, không bao giờ được vượt xe khi lên xuố́ng dốc, nhưng ở đời nhiề̀u thằ̀ng ngu, mình phải chủ động tránh nó ra!

2/ Đường thẳng có đường cắ́t ngang

Khi có đường cắt ngang (cái này trên đường trường chúng ta phải để ý biển chỉ dẫn), nếu có điều kiện về khoảng trống, chúng ta nên thay đổi vị trí đi trên làn đường của mình để mở góc quan sát. Mở góc quan sát giúp chúng ta thấy được sớm hơn các phương tiện đang lao ra cắt ngang đường mình, điều đó sẽ cho chúng ta có thêm thời gian xử lý và không bị giật mình.Khi thay đổi vị trí di chuyển để mở góc quan sát, bạn cũng nên đá nhanh qua gương chiếu hậu để quan sát xem có phưong tiện nào đang vượt về phía mà mình mở góc hay không (Gương chiếu hậu là bắt buộc phải có khi đi xe). Phải ưu tiên tránh xe vượt mình trước khi quan sát đường cắt ngang. Nhiều người rất hồn nhiên mở góc tạt thẳng vào đầu xe khác đang vượt lên, điều đó còn nguy hiểm hơn nhiều!

Bài 2: Vị trí lái xe khi rẽ, cua trái phải.
1/ Rẽ trái vuông góc. 

Khi rẽ trái, nếu điều kiện cho phép, thay vì đi sát vạch giữa đường, chúng ta phải mở góc ra phía bên phải đường. Điều này đem lại cho chúng ta 2 lợi thế:- Chúng ta có góc nhìn xa hơn về hướng cua, giúp chúng ta nhận biết được sớm hơn tình trạng mặt đường, các chướng ngại vật sau khúc cua.

- Bẳng việc mở góc, chúng ta cũng tạo cho bản thân mình 1 góc cua thuận lợi hơn. Khi đi quá sát vạch giữa đường, chúng ta thường rơi vào tình trạng chạm đỉnh cua quá sớm. Còn khi mở góc, chúng ta dễ dàng chủ động đặt đỉnh cua muộn hơn để quan sát và tránh được xe ngược chiều lấn làn! Vấn đề về đỉnh cua tôi sẽ đề cập ở các bài sau để làm rõ hơn tầm quan trọng của việc chủ động khống chế đỉnh cua của mình.

Như hình minh họa, nếu đi giữa đường, ta không quan sát được thấy đuôi xe 4 bánh. Còn mở góc, ta đã nhìn thấy xe 4 bánh, và có phản xạ để xử lý sớm hơn.

Một điều chúng ta cũng nên lưu tâm khi mở góc rẽ/cua, đó là phải quan sát kỹ các chướng ngại vật có thể “nhô” ra từ vỉa hè và tình trạng mặt đường sát vỉa có cống, hố, điểm gồ ghề nào không.

2/ Đường cua an toàn.

Điều đầu tiên chúng ta cần hiểu, đó là đường cua an toàn KHÔNG phải là đường cua nhanh nhất khi vào cua.Trong tình trạng tầm nhìn qua góc cua bị chắn, đường cua an toàn yêu cầu bạn giữ đều tốc độ, mở góc ra phía ngoài cua, bám sát phía ngoài cua và duy trì đường lái đó đến 1 đỉnh cua muộn. Đỉnh cua muộn này, như bạn thấy trong hình, sẽ cho bạn góc quan sát tốt hơn tình trạng mặt đường, giao thông sau khúc cua. Sau đó, bạn quặt nhanh vào cua và thoát cua. Sau khi thoát cua, bạn lại di chuyển vào sát vạch kẻ giữa đường và đi tiếp (Như bài 1 đã đề cập)

Một đường cua an toàn đúng:

Ngược lại, đường cua nhanh nhất (mà các tay đua hay sử dụng) thì sẽ yêu cầu bạn mở góc, rồi cắt thật gấp vào phía trong góc cua. Như vậy bạn sẽ lẹm thẳng vào làn ngược chiều và tự đặt mình vào những tình huống rất nguy hiểm và khó xử lý. Do đó, đường cua này chỉ áp dụng khi bạn đang đi trên đường 1 chiều và mặt đường tốt. Ngoài ra, đỉnh cua của đường cua nhanh nhất cũng được xác định khác với đường cua an toàn. Điều này tôi sẽ giải thích kỹ ở bài Khống chế đỉnh cua.
Còn đây là đường cua nhanh, các bạn để ý cắt sát vào phía trong sẽ khiến ta nhiều khi phải đối đầu với các xe đi ngược chiều. Ở Việt Nam, nếu cua sát như vậy, nhiều khi còn gặp các bác lấ́n làn —> Đổi từ ngồ̀i mô tô lên ngồi đầu tủ!

Tóm lại, để giữ được đường cua an toàn, bạn phải khống chế tốc độ vào cua vừa phải, không được đi quá nhanh. Vào cua tốc độ cao, bó sát vào mặt trong góc cua là một cảm giác rất sung sướng và tê tái. Nhưng vì sự an toàn của mình và người khác, bạn hãy cố “hoãn” cái sự sung sướng đó lại khi đi trên các khúc cua (nhất là những khúc cua mình không thuộc), các đường 2 chiều thì càng nên kiề̀m chế́, tránh phóng nhanh quá không kiểm soát nổi tình hình….Rẽ phải, đường cua phải cũng tương tự như trái!

Bài 3: Cẩn thận sau xe tải.
Định nghĩa Xe Tải: Chướng ngại vật không thể không gặp!Định nghĩa Tam giác tử thần: Khoảng không gian đằng sau, bên phải của xe tải, thường được coi như là 1 tam giác nguy hiểm nhất người lái Mô tô có thể rơi vào.

Khi di chuyển trên đường trường, chúng ta lưu ý khi đi sau xe ôtô, nhất là xe tải, thì chúng ta hết sức tránh bị rơi vào tam giác tử thần này:

Vị trí chúng ta nên di chuyển đó là sát với mép trái của xe ôtô.

Ở vị trí ngoài “tam giác tử thần” này, ta có 4 lợi thế:- Quan sát được làn đường ngược chiều. Ngược lại, Nếu đi trong vùng “Tam giác tử thần”, thì bạn sẽ bị chắn tầm nhìn bởi “mông” cái xe tải to vật, dẫn đến việc khả năng quan sát dự đoán các tình huống nguy hiểm chậm hơn. Như những bài trên đã đề cập, việc ko quan sát được xe ngược chiều đang xin vượt dễ dẫn tới bị xe tải cùng chiều nhường đường cho xe xin vượt kia và ép ta bay xuống ruộng.

- Bạn luôn tránh được nguy cơ rơi vào điểm mù của gương hậu xe tải. Đa phần tai nạn giữa ô tô/tải với xe mô tô là do tài xế ô tô/tải không quan sát thấy người lái Mô tô. Vì vậy, khi đi trên đường, chúng ta nên tạo điều kiện để cho lái xe ô tô/tải nhận biết được sự có mặt của ta trên đường.

- Chúng ta quan sát và sẵn sàng đánh xi nhan và vượt xe tải khi điều kiện an toàn cho phép!

- Với một khoảng cách hợp lý, không gian rộng hơn, nếu có việc bất ngờ xảy ra, bạn sẽ có nhiều thời gian và nhiều phương án xử lý hơn. Một thành viên của CLB Motor Hà Nội trong 1 lần di chuyển xuống Thái Bình, đến đoạn qua huyện Đông Hưng thì chiếc Vios đi trước mặt phanh gấp tránh 1 bác đi xe đạp sang đường… quên bật xi nhan. Bên phải đường lúc đó có 1 cái xe thồ chắn, nên mình đành lao gấp ra tận mép đường của làn ngược chiều – sau khi quan sát ko có xe ngược chiều đang lao tới – và tránh kịp chiếc Vios phanh xoay ngang giữa đường trong gang tấc. Nếu lúc đó mình di chuyển trong “tam giác tử thần” sau chiếc Vios đó, mình chắc chắn ko thể kịp lao sang làn ngược chiều để tránh. Chỉ có nước đâm vào cái Vios hoặc lao vào cái xe thồ…

Lưu ý, chúng ta chạy càng nhanh thì càng phải nối dài khoảng tam giác đó ra, tránh chạy quá sát sau đít xe tải.

Giới thiệu với các bạn một pha “hóa bướm bay xuống ruộng” điển hình ở Việt Nam:

Nhiều tay lái Mô tô rất khoái vượt phải vì cảm giác… an toàn hơn do: đỡ phải chịu áp lực của xe ngược chiều lao vào đầu, bên phải luôn có vẻ rộng thoáng hơn. Tuy nhiên, khi đi sát đít xe tải và vượt phải, có thể người đó sẽ ko nhận ra là bên làn ngược chiều phía trước tự nhiên có thằng điên lao ra xin vượt.Xe tải cùng chiều mình khi nhìn thấy xe ngược chiều xin đường, thì tài xế có 2 lựa chọn:

1/ Ưu tiên thằng Mô tô đang vượt phải (nếu còn quan sát đc) nên không thèm nhường đường xe ngược chiều, cũng cứ lao thẳng ko đánh lái. Nguy cơ là: lao đầu vào thằng phi như điên ngược chiều đang xin đường kia, hai con xe to uỵch lao vào nhau, Rầm!

2/ Thôi thì nhường thằng ngược chiề̀u xin đường kia. Nguy cơ là : cùng lắ́m chỉ ép 1 thằ̀ng mô tô bay xuố́ng ruộng…

Bài học của chúng ta hôm nay đến đây là kết thúc rồi. Xin cám ơn CLB Motor Hà Nội.

Bài học quá tuyệt vời, tôi không dám bổ sung gì thêm. Chỉ xin lưu ý các bạn rằng, khi đang điều khiển xe mà chúng ta thấy được các cảnh (như hình bên dưới) thì phải hết sức cẩn thận, coi chừng quên hết những gì đã học mà lao đầu vào cột điện đấy nhé!!!